Natura 2000

Zespół Natura 2000 jest utworzony według dyrektyw UE („Dyrektywa ptasia“ i „Dyrektywa o stanowiskach“) tzw. ptasi obszar (SPA) i ważne lokalizacje z europejskiego punktu widzenia wniesione w celu ochrony stanowisk naturalnych lub wolno żyjących gatunków roślin i zwierząt (pSCI, po ogłoszeniu przez SAC).

Filozofia utworzenia Natury 2000 polega na wyborze obszaru dokonanego na podstawie aktualnych specjalistycznych danych. W celu zapewnienia potrzebnych danych odbyło się ogólnokrajowe rozległe mapowanie stanowisk, występowania rośli i zwierząt.

Następnie w opiece nad wybranymi obszarami będzie jednoznacznie preferowane stałe zrównoważone gospodarowanie, więc działalność oszczędna wobec środowiska.

Ważne stanowiska naturalne

Na obszarze Gór Izerskich znajdziemy różnorodną skalę stanowisk naturalnych (biotopów). Do najważniejszych zaliczają się różne typy torfowisk, podmokłe i górskie łąki oraz obszary leśnych porostów bliskie naturze. Z grupy biotopów torfowiskowych w Górach Izerskich występują przejściowe torfowiska, otwarte torfowiska wysokie, torfowisko wysokie ze skarłowaciałą roślinnością i mszary dolinkowe. Najcenniejszymi łąki są nie wapienne mchowe torfowiska niskie, górskie łąki kośne, wilgotne łąki kalcyfilne, wilgotna ziołorośla wiązówkowe i górskie murawy bliźniczkowe. Do najważniejszych górskich biotopów zaliczają się dolinne jesionowo-olchowe łęgi, lasy rumowiskowe, kwieciste buczyny, górskie klonowe buczyny, acydofilne buczyny, górskie górnoreglowe świerczyny, podmokłe i torfowiskowe świerczyny i świerczyny paprotkowe. Należy jednak przypomnieć, że wszystkie zachowane stanowiska naturalne mają też w obecnej zmienionej przez człowieka krainie niezwykłą wartość, i dlatego zasługuje na naszą opiekę i ochronę.

Europejskie ważne lokalizacje

Do Krajowej Listy w ramach CHKO Góry Izerskie włączono 7 lokalizacji, konkretnie są to: Jizerskohorské bučiny (1), Rašeliniště Jizery (2), Rašeliniště Jizerky (3), Bukovec (4), Quarré (5), Smědava (6) i Bílá Desná – kanał przepustowy Protržené přehrady (7). W tych przypadkach nie brano pod uwagę bardziej surowego trybu ochrony, niż jaki zapewnia kategoria „CHKO“, ew. obecne obszary chronione o małych powierzchniach. Po zatwierdzeniu Krajowej Listy przez Komisję Europejską rozpocznie się sześcioletni okres zatwierdzania wspomnianych obszarów chronionych.

Jizerskohorské bučiny rozkładają się na stromych i skalistych północnych zboczach Gór Izerskich. Swą powierzchnią i stanem prezentują wyjątkowy kompleks leśny z dominującymi bliskimi naturze porostami bukowymi. Na podanym obszarze przeważają przede wszystkim acydofilne i górskie buczyny klonowe, stare kwieciste buczyny i lasy rumowiskowe. W wegetacyjnej mozaice występują też inne wspólnoty, np. górskie górnoreglowe świerczyny i paprociowe świerczyny, oraz różne typy wegetacji skał i szczelin skalnych. Proponowana lokalizacja z dużej części pokrywa się z Narodowym Rezerwatem Przyrody (NPR) o tej samej nazwie.

Rašeliniště Jizery znajduje się na obszarze niecki w górnym cieku rzeki Jizery. Tutejsza wegetacja tworzy wyjątkową mieszankę torfowiskowych, podmokłych świerczyn i górskie górnoreglowe świerczyny, przejściowe torfowiska, torfowisko wysokie ze skarłowaciałą roślinnością i otwarte torfowiska wysokie, wegetacja nanosów z jałowcem (jałowiec pospolity niski) i wegetacja cieków wodnych. Ograniczone obszary obejmuje NPR Rašeliniště Jizery, Rezerwat Przyrody (PR) Rybí loučky i okolice.

Rašeliniště Jizerky jest położone na północno-zachodnim krańcu osady Jizerka w płaskiej dolinie pomiędzy grzebieniem Vlašským i Středním Jizerským. Obszar prezentuje kombinację torfowiskowych i podmokłych świerczyn, porostów skarłowaciałych, przejściowych torfowisk, otwartych torfowisk wysokich i ekosystemów łąkowych (górskie murawy bliźniczkowe) z rozrzuconą zabudową w osadzie Jizerka. I w tym przypadku ma miejsce ważne pokrycie z NPR noszącym tę samą nazwę.

Bukovec. Do zaproponowanego obszaru zalicza się nie tylko sam bazaltowy szczyt Bukovca (1005 m n. p. m) z pozostałościami górskich buczyn klonowych, lasów rumowiskowych, kwiecistych i acydofilnych buczyn, ale obejmuje też cenne łąki na północno-zachodnim zboczu (górskie murawy bliźniczkowe, wilgotne łąki kalcyfilne i wilgotne ziołorośla wiązówkowe) oraz świerczyny na zboczach wschodnich (od górskie górnoreglowe aż po torfowiskowe). Centrum obszaru jest chronione już dziesiątki lat w ramach PR Bukovec.

Quarré znajduje się na wierzchołku Plochého vrchu (939 m n. p. m.). Samo płaskowyżowe torfowisko wysokie składa się z przejściowego torfowiska, otwartego torfowiska wysokiego i mszarów dolinkowych. Jest otoczony przez bardzo młode skarłowaciałe torfowiskowe świerczyny.

Smědava. Ta lokalizacja jest usytuowana w zlewisku Hnědé Smědé i Černé Desné w pobliżu chaty Smědava. Dominują tu torfowiskowe i podmokłe świerczyny. Najcenniejszy obszar tworzy jednak torfowisko wysokie U Studánky z licznymi drobnymi mszarami. W okolicy znajduje się kilka mniejszych torfowisk przejściowych. Zachodnia część obszaru jest tworzona z fragmentów górskich buczyny świerkowych z oznakami świerczyn paprociowych paprociowe świerczyny.

Bílá Desná – sztolnia Protržené přehrady jest wyjątkową lokalizacją, która była w Górach Izerskich zaproponowana zgodnie z “Dyrektywami o stanowiskach“ w celu ochrony gatunków zwierzęcych – nocka dużego. Zachodnie wejście do tej sztolni (długość 1150 m) jest położone 3 km na północ od osady Mariánská hora. Sztolnia jest ważnym zimowiskiem nietoperzy, przede wszystkim nocka dużego i łydkowłostego, w mniejszych ilościach występuje gacek brunatny, nocek rudy, wąsatek, Brandta a wyjątkowo też nocek Natterera.

Obszary ptasie Góry Izerskie

Góry Izerskie są ważnym obszarem występowania cietrzewia i sowy włochatej w Republice Czeskiej. Obszar ptasi, zaprojektowany dla obydwóch powyżej przytoczonych gatunków, zajmuje powierzchnię 11 674 ha centralną część Gór Izerskich (płaskowyż), północne zbocza, stromo spadające do doliny rzeczki Smědé (Narodowy Rezerwat Przyrody Jizerskohorské bučiny z pasmem ochronnym) i część zboczy południowych nad doliną Kamenica. Płaskowyż aktualnie jest tworzony przez młode, przeważnie świerkowe porosty nowo założone po katastrofie immisyjnej pod koniec XX wieku, posiada dobre warunki przede wszystkim dla cietrzewi, które znalazły tu odpowiednie tokowiska, wystarczającą ilość potrawy i możliwości gnieżdżenia. Północne zbocza z rozległymi buczynami i formacjami skalnymi oraz zbocza południowe, na których zachowały się starsze świerkowe czy mieszane lasy, wykorzystują cietrzewie jako zimowiska. W odróżeniu od płaskowyżu jest tu wiele naturalnych szczelin, odpowiednich dla gnieżdżenia się sowy włochatej, które jednak w dużej ilości korzystają przede wszystkim ze sztucznych gniazd w domkach ptasich, umieszczonych na całym płaskowyżu. Posiadają tu większe możliwości znalezienia potrawy, ponieważ na haliznach immisyjnych znacznie się rozpowszechnił nornik bury, który stanowi przeważający składnik ich potrawy. W okresie gradacji norników podnosi się ilość gnieżdżących się par sowy włochatej i ilość odchowanych młodych.

Na obszarze występują inne gatunki ptaków, chronione dyrektywami UE i gatunki z tzw. Czerwonej Listy. Na łąkach torfowiskowych, które są tradycyjnymi tokowiskami cietrzewi, wyjątkowo gnieżdżą się kszyki. W ostatnich latach przede wszystkim na obszarze niecki Jizery i Jizerky coraz częściej zatrzymują się żurawie, po polskiej stronie Velké Jizerské łąki już wielokrotnie wspominano o gnieżdżeniu się tego gatunku. Na północnej części zaproponowanego obszaru, przedstawiającego najbardziej rozległy kompleks górskich buczyn w pogórzach sudeckich, rzadko gnieździ się bocian czarny, muchołówka mała, trzmielojad i sóweczka, która w ostatnich latach była rejestrowana na południowej części obszaru. Do regularnie gnieżdżących się gatunków zalicza się dzięcioł czarny, dzięcioł zielonosiwy a w skałach też puchacz, na odwrót bardzo rzadko i sporadycznie występuje dzięcioł średni i jarząbek. W masywach skalnych regularnie zaczął się pojawiać też sokół wędrowny, który po 40 latach znów z powodzeniem zaczął się tu gnieździć. Chruściel jest gatunkiem występującym na łąkach i moczarach na obwodzie Gór Izerskich, gnieździ się również dzierzba gąsiorek raczej w porostach krzewiastych na obszarach niżej położonych. Występowanie tych gatunków na obszarze ptasim jest jedynie wyjątkowe.

Położenie EWL i OP

Zarząd PK Jizerské hory

Vyhledávání

Regionální pracoviště

Regionální pracoviště
Resort životního prostředí další instituce resortu ŽP
Skrýt